ETXEBIZITZA PREMIA INDEPENDENTEA IZATEKO ABIAPUNTUAREN AGERPEN MODUAN AZALTZEN DA
Gazteek1 etxebizitza bat izateko duten problematikara hurbildu nahi izatekotan, lehendabizi emantzipazioaren gaia aztertu behar da; izan ere, etxebizitzaren beharra, zalantzarik gabe, adierazle ezin egokiagoa baita gazteek independente bizitzeko bideari ekiteko duten gogoarena. Emantzipazioak, bizitzaren gertaera garrantzitsua izanik, berekin dakar bizitza autonomoa egiteko proiektu baten garapena eta horrek esan nahi du erabat beteko bada jatorrizko familiarena ez den beste bizitoki batera joatea. Horiek horrela, ez da harritzekoa, gero, gazteek etxebizitza izatea agertzea independentziarako gakoak diren faktoreen artean. Horrela bada, emantzipazio-proiektua ahalbidetzen duten baldintzak merkatu inmobiliarioan sartzeko benetako aukerei zuzen-zuzenean loturik agertzen direla baiezta daiteke eta, hortaz, horrek erabat baldintzatzen duela praktikan gazteak zenbat urterekin emantzipatu ahal diren.

AZKEN URTEETAN IZANDAKO ALDAKETA SOZIALAK GAZTEEN ESPEKTATIBAK ALDATZEN ARI DIRA ETA ETORKIZUNARI BEGIRAKO ERABAKIAK BALDINTZATZEN

Azken urteetan gizarte modernoetan zenbait aldaketa gertatu dira, gazteek emantzipatzeko dituzten espektatibetan eragina dutenak eta errealitatean gurasoen etxetik alde egiteko adina atzeratzen ari direnak. Bizitza independente baten proiektua hasteko erabakia hartzeko orduan eragina dute, gizakien beste
edozein erabakitan bezala, kanpoko gorabehera eta barneko motibazio asko, erabakia hartu beharreko testuinguruan dauden benetako aukerekin eta posibilitateekin zerikusia duten gorabeherak eta motibazioak izanik, hain zuzen ere. Horrela bada,
emantzipatzeko erabakia eta etxebizitza-eskaera ez dira gizarte eta ekonomia testuingurutik kanpo jazo daitezkeen errealitateak, eta, zentzu horretan, hainbat faktore estrukturalen baldintzapean daude. Faktore horiek aztertu beharra dago gaur egun gure gazteek emantzipatzeko eta independenteak izateko orduan dituzten zailtasunak zeintzuk diren ulertuko badugu.
1.1 GIPUZKOAKO GAZTEEN EMANTZIPAZIOAN ERABATEKO ERAGINA DUTEN FAKTOREAK

PRESTAKUNTZA ALDIA LUZATZEA EMANTZIPATZEA GERORATZEN DUTEN ARRAZOI NAGUSIETAKOA DA

 

 

 

ETORKIZUNEKO
GAKOTZAT JOTZEN DA
PRESTAKUNTZA. HORRELA
BADA, GIPUZKOAKO LAU
GAZTETATIK BATEK
UNIBERTSITATEKO

Honako hauek dira gazteen jokalekuan zuzen-zuzenean eragiten duten ezaugarririk behinenak:

a) Gazteen prestakuntza-aldia luzeagoa izatea

Azken urteetan gazteek emantzipatzeko adina atzeratzeko izan duten arrazoirik nagusienetako bat ikasketen aldia luzatu izana izan da. Zenbait hamarkadatatik hona, familiek nahiago izan dute euren seme-alaben heziketa arautua luzatzea lan-merkatuan
sartzeko aukerak hobetzeko. Gipuzkoari dagokionez, doko taulan ikus daitekeenez, joera hori ere garbi-garbia da.
Azken 15 urteetan unibertsitate-ikasketak egiten dituzten gazteen ehunekoa bikoiztu egin da. Horiek horrela, egun, lau gaztetako batek unibertsitate ikasketak egin ditu.

Hazkunde izugarri horrek agerian uzten du lan-merkatuan arrakastaz sartu ahal izateko egiten ari den eta gero eta


1Kontsultatutako estatistikako iturriak gaztearen kontzeptuan bat etorri ez arren, txosten honetan Gipuzkoan
bizi diren 15 eta 29 urte bitartekoak, biak barne, eta sexu bietakoak hartu dira gaztetzat.
 1.TAULA. 1985/2000 ALDIAN LORTUTAKO IKASKETA-MAILARIK ALTUENAREN ARABERA
 EREMUA 1985/86 1990/91 1995/96 1999/00
 EAE        
 HAUR/LEHEN HEZKUNTZA   386.557  306.279   234.647   168.478
 BIGARREN HEZKUNTZA   136.992   159.055   149.776   159.743
 UNIBERTSITATEKO IKASKETAK   61.889   72.729   87.337   87.548
 GUZTIRA   585.368   538.063   471.760   415.769
 GIPUZKOA        
 HAUR/LEHEN HEZKUNTZA   126.379   96.911   74.853   55.634
 BIGARREN HEZKUNTZA   45.244   53.822   49.738   51.368
 UNIBERTSITATEKO IKASKETAK   18.372   21.138   23.251   24.900
 GUZTIRA   189.995   171.871   147.842   131.902
 UNIBERTSITARIOAK %        
 EAE  % 11  % 14  % 19   %21
 GIPUZKOA  % 10   %12  % 16  % 19
ITURRIA: EUSTAT, GUK EGINDAKOA, 2000

LAN MERKATURA SARTZEKO ESTRATEGIA ONTZAT ETA LORPEN SOZIALTZAT JOTA, GERO ETA AHALEGIN HANDIAGOA EGITEN DA PRESTAKUNTZA MAILAN



handiagoa den ahalegina, prestakuntza, horretarako estrategia eraginkortzat eta ontzat jota, alegia.

Labur esanda, gazteek urte gehiago ematen dituzte hezkuntza-sisteman eta horrela emantzipatzeko adina atzeratu egiten dute. Gurasoek babesa eskaintzen diote errealitate horri eta, beraz, horrek mendekotasun ekonomikoaren aldia luzeagoa izaten zuzen-zuzenean lagundurik, emantzipatzeko aukerak guztiz baldintzaturik geratzen dira.

b) Ezegonkortasuna lanean eta ezegonkortasun ekonomikoa

Emantzipazioa nahitaez enpleguari loturik agertzen zaigu eta, hain zuzen, enplegua da independentea izan eta gurasoen etxetik kanpo bizitza propioa egin ahal izateko gazteek derrigor aurre egin beharreko baldintza.

Gure inguru hurbilekoak diren Europako hainbat herrialdetan gertatu denaren antzera, azken hiru hamarkadetan gizarte-talde batzuk, eta horien artean gazteak, lan-merkatuan sartzeaproblema handi eta konponbide zaileko bihurtu da. Euskadiri dagokionez, Eusko Jaurlaritzak Gipuzkoako gazteen okupazioari buruz egindako inkestaren arabera (2. taula), honako hau
esan dezakegu:
 
 2. TAULA. OKUPAZIOA
 OKUPAZIOA  GIPUZKOA  EAE
 IKASTEN  40,7  42,7
 LANEAN  45,2  40,9
 IKASTEN ETA LANEAN  8,2  7,9
 LANGABEZIAN, LAN EGINA  2,8  4,5
 LEHEN ENPLEGUAREN BILA  2,6  2,7
 ETXEKO LANAK  0,5  0,7
 BESTE BAT  0  0,5
 GUZTIRA  100  100
ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA, "Euskadiko Gazteak 2000"

GIPUZKOAKO GAZTEEN ERDIEK BAKARRIK DUTE LANA
Gipuzkoako gazteen erdiak bakarrik ari dira lanean eta horiek izango lirateke, printzipioz, emantzipatzeko egoeran leudekeenak. Baina, lana izateaz gain, independente bizitzeko eta etxebizitza bat izateko erabakia hartzeko orduan, lana egonkorra eta soldata nahikoa izatea ere kontuan hartzeko baldintzak dira.

Lanean ari diren gipuzkoar gazteen erdiak baino gehiago (3. taula), % 51ren bat hain zuzen, duten kontratu-mota dela eta, nahiko ezegonkor daude lanean eta horrek ez die uzten arrisku handi samarrak hartzen, horixe delarik etxebizitza bat erosteko edo errentan hartzeko kasua, atzetik beste babes edo segurtasun batzuk izan ezik.
 
 3. TAULA. LANEKO EGONKORTASUNA
 ANTZINATASUNA   GIPUZKOA
 URTEBETETIK BEHERA  34,3
 1-3 URTE BITARTEKOA  38,5
 3 URTETIK GORA  27,2
 E.D/E.D.E  0,0
 GUZTIRA  100
ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA, "Euskadiko Gazteak 2000"

DIRU SARREREK ERABAT BALDINTZATZEN DUTE ETXEBIZITZA ESKURATZEKO AUKERA

Enpleguko egonkortasunari begira, urtebetetik gorakoak
baino ez dela kontuan hartu behar, atera dezakegun ondorioa da lanean ari diren gazteen % 65,7k baduela antzinatasun nahikoa segurtasunari begira zenbait bermerekin etorkizuneko planak egitea planteatzeko.
  Azkenik, etxebizitza errentan hartzea edo erostea soldataren zenbatekoaren baldintzapean dago; horrela bada, hilero gutxienez diru-sarrera jakin batzuk edukiz gero bakarrik eskura daiteke etxebizitza. Ildo horretatik, 2000.urtean lanean ari ziren gipuzkoar gazteen maila ekonomikoari buruzko datu batzuen arabera, ondorio hauek atera ditzakegu:
 
 4. TAULA. LANEAN ARI DIREN GAZTEEN HILEKO DIRU-SARRERAK
  (%-ETAN)
 HILEKO DIRU-SARRERAK  GIPUZKOA  EAE
 <10.000 PEZETATIK BEHERA  0,4  0,8
 10.000etik -50.000ra  11,5  18,5
 50.001etik-100.000ra  20,7  24,2
 100.000etik-150.000ra  36,1  31,8
 150.000 pezetatik gora  20,7  17
 E.D/E.D.E  10,6  7,7
 GUZTIRA  100  100
ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA, "Euskadiko Gazteak 2000"
GAZTEEN % 20-25EN
BATEK BAKARRIK EGIN
LEZAKE ETXEBIZITZA BAT
ESKURATZEKO AHALEGIN
EKONOMIKOA

Lan egiten duten gazteen herena, gutxi gorabehera, % 32 hain zuzen, higiezinen merkatutik kanpo dago, gazte horiek hilero jasotzen duten soldata 100.000 pezetara heltzen ez delako. Horrek praktikan gurasoengandik aparte besteren batekin bizitzeko aukera finantzatzea ezinezko bihurtzen du.

100.000 pezetatik gorako soldata duten % 56tik % 20-25en bat bakarrik egon liteke babestutako etxebizitza bat eskuratzeko ahalegin ekonomikoa egiteko baldintzetan, lanbaldintzak egonkortzat jota, jakina.

Etxebizitza libre bat eskuratzeari dagokionez, gazteen %
10en batek egin lezake horretarako ahalegina.

Labur esanda, gipuzkoar gazte gehienen ekonomi eta lan-baldintzak ez dira independente bihurtzeko egokienak eta, hortaz, etorkizunari begirako erabakiak hartzeko orduan benetako zailtasuna dute.

d) Asmo erlatiboen problema: gazteek eskuratzeko
moduko etxebizitzak eraikitzearen mugak.
GAZTEAK FAMILIAN GUSTURA EGOTEA BENETAKO GALGA DA HAIEN EMANTZIPAZIORAKO
Nahiz eta gaur egun, bai lanari, bai ekonomiari dagokienez, gazteek duten egoera emantzipatzeko oztopoa izan, egia da, beste alde batetik, beste arlo batzuetan, familian esate baterako, hala bizitza materialari, nola harremanei dagokienez, orokorrean,
dituzten baldintzek familiaren etxean egotea luzatzea
dakartela. Nahi duten adinean emantzipatu ezina frustrazio pertsonal txiki bat sortzen duen faktorea den arren, gazte gehienak gustura daude gurasoekin.
 5. TAULA. ZEIN NEURRIAN ZAUDE POZIK FAMILIAREKIN? (%-ETAN)
 FAMILIAREKIKO POZTASUN-MAILA  GUZTIRA
SEXUA
ADIN-TALDEAK
 GIZONEZKOA  EMAKUMEZKOA  15-19  20-24  25-29
 ASKO  58,8  53,7  64,1  58,5  59,6  58,2
 NAHIKO POZIK  37,2  41,2  33,2  36,9  36,3  38,5
 EZ OSO POZIK  3,1  3,9  2,2  3,8  2,9  2,7
 BAT ERE EZ  0,6  0,9  0,3  0,3  0,8  0,6
 E.D/E.D.E  0,3  0,3  0,2  0,5  0,4  0,0
 GUZTIRA  100  100  100  100  100  100
ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA, "Euskadiko Gazteak 2000"

GAZTEEN PREMIAK ETA BEHARRAK ITXAROTEN DUTEN BIZI KALITATEAK BALDINTZATZEN DITU


Horrela bada, 5. taulan ikus dezakegunez, EAEko 30 urtetik beherako gazte ezkongabeen % 96 oso pozik dago famili bizitzan, emakumezkoen poztasun-maila zertxobait altuagoa izanik.

Gazteen asmoak aldakorrak direla eta, erreferentzia-elementu iraunkorra den norberaren familiaren estatusa gainditzea edo, gutxienez, parean gelditzea xede duen gorako mugikortasuneko prozesu batean daudela arestian aipatutakoari gehituz gero, etxebizitza eskuratzeari dagokionez, beti abiatzen dira gazteak gutxienezko estandar batzuetatik eta asmo edo xede horiek, jakinaren gainean egon zein ez, beharrezko etxebizitza idealarenprofila ezartzeko orduan eskaeraren ezaugarrietan erabateko eragina dute.
FAMILIAREN ESTATUSA ERREFERENTZIA ELEMENTU IRAUNKORRA DA ETXEBIZITZA IDEALA ERABAKITZEKO ORDUAN










MERKATUAK ESKAINTZEN DUEN ETXEBIZITZA MOTA GAZTEEK EPE ERTAIN EDO LUZERA PROIEKTATUTAKO NAHIAREN ARABERAKOA
Kontsultatutako aditu batzuek adierazten dutenez, etxebizitza-politikak abian jartzeko orduan dauden problemarik garrantzitsuenetako bat, politiken zurruntasun-maila da. Eta zurruntasun hori ez dator hainbeste egun dauden premiei erantzungo dien etxebizitza-mota bat merkatuan jarri beharretik, baizik
eta epe ertain edo luzean proiektatutako asmoekin bat datorren etxebizitza merkaturatu beharretik; eta horrek, bai kokapenari, bai kalitateari dagokienez, baldintzatu egiten du dagoen eskaintza, nahiz eta etxebizitza sozial zein babestuaren eskaintza izan. Pertsona batek egin ohi duen gasturik handiena dakarren eta pertsona horren etorkizuna baldintzatuko duen ondasun bat eskuratzeko dauden asmoak exijentzia-maila jakin batzuetatik abiatzen dira eta horrek berekin dakar eraikuntzaren kostua handitzea eta, gainera, merkatuko prezioen araberako kostuak baino askoz txikiagoak dituzten babes ofizialeko etxebizitzak eraikitzetik uxatu egiten ditu eraikitzaileak 2.

Horrek esan nahi al du ezin direla egin etxebizitza-politika malguagoak,tamaina txikiagoko etxebizitzak eginez edo etxebizi-



2 EL PAÍS egunkarian orain gutxi argitaratutako artikulu batean Sustapen Ministerioak babestutako etxebizitzen moduluen prezioak garestitzeko berrikusi behar zirela zioen, % 56raino garestitzeko hain zuzen; bere ustez, moduluak egokituta ez egotea Etxebizitza Planak ez betetzeko arrazoi nagusia zelako. EL PAIS, «Fomento permitirá un alza de hasta el 56% del precio de la vivienda protegida», 2001eko azaroaren 21ekoa.
MOTA JAKIN BATEKO ESTANDARREKIN BAT DATOZEN ETXEBIZITZAK ERAIKITZEAK ARRAKASTA BERMATZEN DU
tza eskuratzeko erregimena aldatuz? Gure ikuspuntutik ez dago bat ere argi, kontsultatutako biztanleen sektore zabal batzuetan errotutako exijentzia den aldetik. Baina, egia da, sustapenaren ikuspuntutik, eredu arrunt batzuk (75 m²-ko azalera, ondo ekipatuak...) dituzten etxebizitzak eraikitzeak sustapenerako arrakasta bermatzen duela, horrelako etxebizitzak eskatzaileen
exijentziekin bat datoz eta. Ohiko etxebizitzaren aurrean alternatiba gutxi eskaintzen direla kontuan izanda, argi dago hori guztia oraingoz eztabaida teorikoa dela, eta ez sustraitutako errealitatea.

Zein ondorio atera dezakegu horretatik guztitik? Lehendabizi, inolako zalantzarik gabe, euskal gazteak oso gustura daudela jatorrizko familiarekin bizitzen, gurasoen etxean, bizi-kalitateko estandar eta erosotasun jakin batzuk dituztela eta horrek haien premien eta asmoen definizioa erabat baldintzatzen duela.

Horrela bada, gazteen eskaerek badute gutxienezko oinarri bat, bakoitzaren jatorrizko etxean erdietsitakoa hain zuzen. Bigarrenik, etxebizitzen sustapenak gazteek epe ertain edo luzerako dituzten asmoen araberakoak izaten saiatzen direla eraikitzaileak.