3.1 ETXEBIZITZA ESKATZEN DUEN GAZTEAREN PROFILA

NORTZUK DIRA ETXEBIZITZA ESKATZEN DUTEN GAZTEAK? ZEIN BALIABIDE DITUZTE?

GAZTEEN EZAUGARRI SOZIO-EKONOMIKOAK ETZEBIZITZA LOR DEZATEN EKINTZAK SUSTATZEKO OINARRIA DIRA

Gipuzkoako gazteek haien etxea izatea sustatzeko ekintzak planifikatzeko orduan, higiezinen merkatuaren ezaugarriak kontuan hartzeaz gain, etxebizitza behar duten gazteen profilaz galdetu beharko dugu. Nortzuk dira? Zer nahi dute? Zein aukera edo baliabide dituzte etxea eskuratzeko? Galdera hauei erantzun ahal izateko, lehendabizi lehen etxebizitza izateko premia duten gazteen ezaugarri sozio-ekonomikoak aztertuko ditugu, eta, bigarrenik, behar duten etxebizitzaren tipologiari buruzko alderdirik behinenak, Etxebizitza beharra eta eskaria EAEn- 2000 Inkestatik eta kontsultatutako zenbait adituk emandako informaziotik abiatuta.

Lehendabizi, etxebizitza behar duten herritar guztietatik lehen etxebizitza behar duten gazteak % 92,4 direla azpimarratu behar dugu eta etxebizitza behar dutenen profil sozio-ekonomikoa ezartzen duten ezaugarriak honako hauek direla:

Batez besteko adina 27 urtekoa da, gutxi gorabehera, % 50 baino gehiago 25 urtetik 34ra arteko tartean daudela. Aldi horretan planteatzen diote gipuzkoar gazteek euren buruari emantzipazioaren gaia.

13. TAULA. ETXEBIZITZA BEHAR DUTENEN GIZARTE ETA EGOITZA-ALORREKO EZAUGARRIAK (%-ETAN)
ADINA	PREMIA
18-24 URTE	34,8
25-34 URTE	56,6
35-ETIK GORA	8,6
GUZTIRA	100,0
BATEZ BESTEKO ADINA	27,4 URTE
LAN EGOERA
OKUPATUA BERE KONTURA	8,1
OKUPATUA. KONTRATU FINKOA	46,6
OKUPATUA. ALDI BATERAKO KONTRATUA	42,6
LANGABETUA	1,1
ETXEKO LANAK	0,4
BESTE BAT	1,2
GUZTIRA	100,0

ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA BEHARRA ETA ESKAERA EAEN, 2000

Lan-egoerak islatzen duenaren arabera, gehienak okupatuta badaude ere, % 95etik gora, kontratu finkoek (% 46) hiru puntutan bakarrik gainditzen dituzte aldi baterako kontratuak (% 43). Horrek esan nahi du, lanekoezegonkortasuna gorabehera, lan-merkatuaren egoera kontuan hartuta, gazteek arrisku batzuk izateko prest daudela, segur aski familiaren edo bikotekidearen babes bat edo beste dutelako.

14. TAULA. ETXEBIZITZA BEHAR DUTENEN FINANTZA-GAITASUNA
HILEKO DIRU-SARRERA GARBIAK	%
65.000 PEZETARAINO	1,2
66.001 ETIK 95.000-RA	2,6
96.000 ETIK 140.000-RA	28,2
141.000 ETIK 190.000-RA	17,1
191.000 ETIK 235.000-RA	0,2
236.000 ETIK 275.000-RA	0,1
276.000 ETIK 360.000-RA	0,0
361.000 PEZETATIK GORA	0,0
E.D/E.D.E	14,9
GUZTIRA	100,0
GIPUZKOAKO BATEZ BEZTEKOA= 184.000 PEZETA
GEHIENEZ ORDAIN DEZAKETEN PREZIOA	%
5 MILIOTIK BEHERA	1,4
5 ETA 6,9 MILIOI BITARTEAN	2,5
7 ETA 8,9 MILIOI BITARTEAN	4,4
9 ETA 11,9 MILIOI BITARTEAN	9,5
12 ETA 15,9 MILIOI BITARTEAN	26,2
16 ETA 19,9 MILIOI BITARTEAN	24,9
20 ETA 24,9 MILIOI BITARTEAN	13,7
25 ETA 29,9 MILIOI BITARTEAN	6,2
30 ETA 39,9 MILIOI BITARTEAN	1,4
40 ETA 49,9 MILIOI BITARTEAN	-----
50 MILOITIK GORA	-----
E.D/E.D.E	10,0
GUZTIRA	100,0
GIPUZKOAKO BATEZ BESTEKOA = 16,7 MILOI
HILEKO ORDAIN DEZAKETENA	%
10.000 PEZETARAINO.	0,7
10.001-ETIK 20.000-RA	1,3
20.001-ETIK 30.000-RA	4,9
30.001-ETIK 40.000-RA	12,3
40.001-ETIK 50.000-RA	13,9
50.001-ETIK 75.000-RA	27,3
75.001-ETIK 100.000-RA	23
100.001-ETIK 125.000-RA	6,2
125.001-ETIK 150.000-RA	2,2
150.001-ETIK 200.000-RA	1
200.000 PEZETATIK GORA	7,2
E.D/E.D.E	-----
GUZTIRA	100,0
GIPUZKOA BATEZ BESTEKOA= 65.700 PEZETA

ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA BEHARRA ETA ESAKERA EAEn. 2000

FINANTZIA GAITASUN TXIKIA IZANIK, GEHIENEK BABESTUTAKO ETXEBIZITZAREN MERKATURA JOTZEN DUTE, HORIXE BAITA EGUN DUTEN ALTERNATIBA BAKARRA

Etxebizitza behar izateko arrazoirik nagusiena familiarengandik independizatzeko gogoa da, beste familia-unitate bat sortzeko, dela bakarrik, dela ezkontzeko edo bikotekidearekin bizitzeko proiektuarekin (% 50).

Etxebizitza eskuratzeko ordainketei aurre egingo
lieketen pertsonen batez besteko diru-sarrerak hilero 184.000 pezetakoak dira; hots, gutxi gorabehera, urteko diru-sarrerak 2,5 milioikoak dira. Etxebizitza behar duten gazteen diru-sarrera garbiak gazteek Eusko Jaurlaritzak 2000. urtean egindako inkestan adierazitakoen gainetik daude. Eta horrek badu bere logika; izan ere, diru-sarrerarik handienak dituzten gazteak bakarrik dira etxebizitza bat erostea pentsatzen dutenak.

Hilero ordain lezaketen batez besteko zenbatekoa
65.000 pezeta ingurukoa da. Egun etxebizitzek dituzten prezioak kontuan edukita, finantziazio-gaitasun horrekin etxebizitza librearen merkatura jotzea ezinezkoa dela eta etxebizitza babestura edo sozialera jo behar dutela adierazten du horrek. Labur esanda, babestutako etxebizitzaren prezioa, gutxi gorabehera, 18 milioi pezetakoa izanik, eta gehienez ere 16,7 milioi pezetako etxebizitza batean sar daitezkeela kontuan hartuta, problemaren larriaren larriaz kontura gaitezke. Horrez gain, kontuan hartu behar dugu etxebizitza behar duten gazteen % 70en bat gehienez ere 19 milioiko etxebizitza batean sar daitekeela. Edo beste modu batean esanda, babestutako etxebizitzaren merkatura bakarrik jo dezakete gazte horiek.

Nahiz eta etxebizitza eskuratzeko premia duteneta-tik hiru laurdenek oso premia handia edo nahiko premia handia dutela esan, ez dute uste epe laburrean behar hori beteko dutenik. Erdiek bakarrik, % 51k, uste dute datozen bi urteetan etxebizitza bat eskuratzeko aukera izango dutela.

15. TAULA. PREMIAREN MAILA SUBJETIBOA ETA ESKAERA-EPEAK (%-ETAN)
PREMIA MAILA	BEHAR DUTENAK
HANDIA	33,8
NAHIKO HANDIA	42,7
EZ OSO HANDIA	18,8
TXIKIA	4,7
GUZTIRA	100
EPEA
<2 URTE	51
2-4 URTE	36,1
>4 URTE	12,9
GUZTIRA	100

ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA BEHARRA ETA ESKAERA EAEn. 2000

16. TAULA. ETXEBIZITZA BEHAR DUTENEN GUSTUKO KOKAPENA (%-ETAN)
ALDATZEKO LEKUA	ESKURATZEA
AUZO BERA	12,5
UDALERRI BERA	64,2
ESKUALDE BERA	18,8
BESTE ESKUALDE BAT	3,8
E.D./E.D.E	0,6

ITURRIA: EUSKO JAURLARITZA. ETXEBIZITZA BEHARRA ETA ESKAERA EAEn. 2000

ETZEBIZITZAREN PROBLEMA UDALERRI MAILAKOA DA

Prezioan modu negatiboan zeharka eragiten duen beste elementu bat etxebizitzaren problema planteatzeko orduan dagoen lurralde-zurruntasuna da. Beste arlo batzuetan mugikortasuna azpimarratzen bada ere, gipuzkoar gazteak (eta euskal gazteak orokorrean) ez daude oso prest egoitzalekuz aldatzeko. Horiek horrela, Eusko Jaurlaritzak egindako inkesten arabera, etxebizitza berri bat eskuratu nahi dutenen % 76k euren udalerrian bilatzen dute. Zer esan nahi du horrek?, besteak beste, etxebizitza eskuratzeko problema udalerri mailan planteatzen dela eta, hortaz, problema hori udalerri
mailan konpondu beharko dela gehien bat, beste planteamendu batzuk gorabehera. Mugikortasunaren aldeko diskurtso ofizialen aurrean kokaleku batean errotuta egotea oso erakargarria da gure gazteentzat.