|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Txostenean zehar, agerian gelditu da, behin eta berriz, gazteentzat merkatu librean etxebizitza eskuratzea zer-nolako oztopoa den. Ez da bat ere gehiegikeria esatea luxuzko artikulua dela. Erretorikoa, funtsik gabea, eman dezake merkatua aipatzea etxebizitza eskuratzea oztopatzen eta ezinezko bihurtzen duen faktore moduan, Gipuzkoako higiezinen merkatuaren ezaugarriak kontuan hartu ezik. Zergatik jar ditzake merkatuak eskura beste ondasun batzuk eta ez da berdin gertatzen etxebizitzarekin? Ildo horretatik, kontuan hartu behar dugun lehendabiziko kontua lurraren prezioa da. Estimazio batzuen arabera, lurraren prezioaren eragina etxebizitza eraikiaren azken prezioaren % 45era hel daiteke, eta faktore hori nahiko orokorra bada ere,eragin berezia du EAEn, eta zer esanik ez Gipuzkoan, lurra osourria da eta. Aldi berean, herri edo hiriguneak oso sendotuta daude. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Zalantzarik gabe, Gipuzkoako urbanizazio-prozesuan hazkunde handiek eta, aldi berean, topografiako ezaugarriek eragin handia izan dute; besteak beste, oso aldapatsuak diren bazterretan utzi ohi diren espazioak aprobetxatu behar izan dira arrazoi horiek direla eta. Horiek horrela, hori guztia gaineratzen den beste handicap bat da, etxebizitzaren problema larriagoa egiten duena. Aurreko taulan ikus daitekeenez, Gipuzkoako etxebizitza librearen prezioak EAEkoak baino zertxobait garestiagoak dira, eta EAEkoak berez nahiko garestiak dira. Ezin dugu aipatu gabe utzi, etxebizitza berriari dagokionez, Donostia Espainiako bigarren hiriburu garestiena dela, Tasazio Sozietateak emandako datuen arabera. Baina prezioen bilakaera, berez, nahiko eskandalagarria bada,askoz eskandalagarriagoa da urteko birbaloratze-tasa, 1999an % 27,8koa eta 2000. urtean % 18,5ekoa izan dena. Bestelaesanda, bi urtekoa baino epe laburragoan % 45 garestitu da. Ez da harritzekoa, beraz, ekonomia ondo joan den urte hauetan, higiezinen merkatuak etxebizitza librearen bidetik jotzea, babestutako etxebizitzaren kaltetan, jakina. Eta puntu horretan dago, hain zuzen ere, gakoa, gazteen etxebizitzaren problemari aurre egiteko orduan dagoen benetako zailtasuna eta, zentzu zabalago batean, talde behartsu guztien etxebizitzaren problematika. Zein puntutaraino jardun daiteke merkatu bat baldintza “artifizialetan”, benetako baldintzetatik urrun? Eta jardun badaiteke, zein margenekin? Ezin dugu ahaztu, legeak babestutako etxebizitzak eraikitzea ahalbidetzen badu ere, eragiteko moduluen mugak eraikitzaileak uxatu egiten dituela, onartutako salmentako gehienezko prezioen gainetik dauden kostuekin aritu behar dutela eta. Modu batean edo bestean, desfase horrek ordezko ondasunen merkatu batean gaudela erakusten du, batak aurrera egiten duen neurrian besteak atzera egiten duen merkatu batean alegia.Horrek azalduko luke etxebizitza libreen eta babestutakoen artean dagoen aldea, ekonomia ondo joan den aldian gertatua. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Beste
alde batetik, babestutako etxebizitzen merkatuaren jokaera askoz ere
iraunkorragoa da, gorabeherarik gabekoa, eta horrelako zerbait espero
liteke sektore horretan dagoen eskuhartze maila dela eta. Dauden alderik
nabarmenenak askoz hobeto ikus daitezke aurreko grafikoan (5. grafikoa). Merkatuko prezioen arabera, mota estandarreko 75m²-ko etxebizitza batek 22 milioi pezeta inguru balio duela kontuan hartzen badugu, horretarako beharrezko den amortizazio-kuota hilero 100.000 pezetakoa da. Eta finantza-bitartekariek egindako estimazioen arabera, bikoteak, hilero, 250.000 pezetako diru-sarrerak edukitzea eskatzen du horrek, ordainketari berme batez erantzun ahal izateko. Lehenago komentatutako gazteen diru-sarreren egitura kontuan izanda, zifra berez nahiko nabaria da. Horren guztiaren osagarri gisa, interesgarria da higiezinen merkatuak prezioei dagokienez nola jokatzen duen jakitea, babestutako etxebizitzen eta etxebizitza libreen hazkunde-tasak alderatuta. Urtez urte, prezioek izandako bilakaera alderatuz gero, irudi bitxi samarra aterako dugu eta horretan nabarmendu beharrekoa da bi segmentuen artean dagoen erlazio estu-estua. Etxebizitza babestuaren eta librearen arteko prezioen aldeak alde, datuek argi erakusten dute oso aldaketa antzekoa izan dutela eta hori oso nabarmen gelditzen da ondorengo taulan eta grafikoan. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Datuei arretaz begiratuz gero, bi segmentuetan prezioen bilakaera oso antzekoa dela ikus dezakegu. Horiek horrela, zabaltze zein estutze-aldietan eragina egoten da etxebizitzaren segmentu batean zein bestean. Zer esan nahi du horrek? Gure ikuspuntutik, higiezinen merkatuak, merkatuaren gorabeherak nolabait mantsotu egiten dituen esku-hartze politikoak ezarritako zurruntasunak zurruntasun (ikus nola etxebizitza libreen merkatuak aldaketa handiagoak izaten dituen), ezin ditu erabat saihestu merkatuari berari berez loturiko eraginak. Grafikoan erraz ikus daiteke prezioak igotzeko eta kostuak handiagoak izateko egoten diren presioak etxebizitza libretik etxebizitza babestura kutsatu egiten direla, komunikatzen diren ontzien antzera jokatuz. Horren ondorioz, ez da harritzekoa guztiz erlazionatuta dagoen testuinguru batean, eraikuntza-jarduerak lehenestea etxebizitza libreen segmentua besteekiko. ETXEBIZITZA ERABILIA OSAGARRI GISA Erabilitako etxebizitzaren kontzeptuan sartzen direnak oso tipologia eta egoera ezberdinak izan arren, argi dago badela kuantifikatzeko zaila den eskaintza gehigarri bat, modu zabalago do estuagoan, erabilitako etxebizitza eta hutsik dagoen etxebizitza sinonimotzat jotzen dituena. Estatistika ofizialen arabera, erregulartasunez okupatuta ez dauden etxebizitzak, gutxi gorabehera, % 12 dira, denboraldi baterako direlako edo benetan hutsik daudelako. Horrek txosten-egile batzuk “higiezinen bonbona” terminoa erabiltzera eraman ditu, eta aldi berean eraikitzeko politikak ere zalantzan jartzera eta kritikatzera, etxebizitzak eraikitzeko erabili direlako orekaren irizpidearen arabera beste erabilera atzuetarako izan behar izan zuten lurrak. Edonola delarik ere, erabilitako etxebizitza “koltxoi” bat da, gaineratutako eskaintza gehigarri moduan funtzionatzen duena; eta gainera, era berean, etxebizitzaren problema ataka larritik ateratzea ahalbidetzen du. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Esaten ari garen horren guztiaren froga moduan edo, bertako egunkari batzuetan orain dela gutxi jasotzen zen alde zaharretako etxebizitzak euskal gazte unibertsitarioentzako aterpea eta alternatiba direla eta alde zahar horietara jotzen dutela erlatiboki ordain ditzaketen prezioak dituztelako alde horietako etxebizitzek. Argi dago adibide bat besterik ez dela; izan ere, erabilitako etxebizitza ezin da merkatuaren dinamikatik “kanpo” geratu, baina, hala ere, horrek erakusten du nola erabilitako etxebizitzak mantsotu egiten duen zirkunstantzia jakin batzuetan prezioen igoera, eskaintza handitzen duen neurrian. Datuak aztertuta, argi dago arestian esanak esan, etxebizitza erabilia ez dela gazteentzako produktua bakarrik, etxebizitza bat eskatzen duten herritar guztientzat baizik. Zein arrazoi dago erabilitako etxebizitzaren prezioa berriaren prezioaren gainetik egoteko? Gure iritziz, kokalekua da etxebizitza bat onar-tzeko/ gaitzesteko faktorerik erabakigarriena eta, horren ondorioz, pertsona batek ordaintzeko prest dagoen zenbatekoa zehazteko ere. Horrek Gipuzkoakoa bezalako kasu batean, non hiri-herriak etxebizitzaz nahiko beterik dauden eta hortaz lurra oso urria den, erdialdeetan, ondo kokatuta (esate baterako, zabalguneetako etxebizitzak) eta hutsik dauden etxebizitzak benetan prezio eskandalagarriak erdiestera heldu ahal izatea ahalbidetzen du. Horrek azalduko luke zergatik izan ditzakeen merkatukoak baino prezio garestiagoak erabilitako etxebizitzak, ondo kokatuta egoteak duen efektu gaineratuagatik. Hori guztia horrela izanda ere, izan badira, gutxi izan arren, erdialdean egonik, eta era berean nahiko urratuta, aukera batzuk zir kunstantzia jakin batzuetan gazteek eskuratzeko modukoak. ETXEBIZITXA ERRENTAN HARTZEA GAZTEENTZAKO ALTERNATIBA OTE? Gipuzkoan bakarrik ez, estatu espainiar guztian errentan har daitezkeen etxebizitzen eskaintza oso eskasa dela esatea komenigarria da edo, behintzat, eskasa dela Europako beste herrialde batzuetako eskaintzaren aldean, gainera, herrialde horiek garapen-mailaren ikuspuntutik ez direla bat ere atzeratuak kontuan hartuta. Halarik ere, prezioak hain garestiak izanik, badira biztanleriaren sektore batzuk etxebizitza jabetzan izatearen aurrean errentan hartzea alternatiba baten moduan ikusten hasi direnak. Ahaztu gabe, bestalde, etxebizitza jabetzan izatea gure kulturan oso sustraituta dagoen kontua dela. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Prezio beragatik gazteek nahiago dute etxebizitza jabetzan hartzea, “gutxienez biharko egunean neurea izango da” pentsatuta, elkarrizketatutako hainbatek azaldu dutenez. Zein paper geratzen zaio errentan ematen den etxebizitzari? Merkatu babestua izatearena; hau da, horretara joko dutenak etxebizitza jabetzan izateko hipoteka-mailegura ezin jota, diruz lagundutako errenten politika batek euren alde egiten duen sektoreak bakarrik izango dira. Dena dela, eragiketa horren kostuagatik eragina nahiko murritza izango da eta kudeaketa-politika ona behar-beharrezkoa izango da, eragiketaren guztirako diru-kopurua ezin bidera daitezkeen horietakoa izan daitekeelako, batez ere, helburuak handiak izanez gero. Donostiako Udalak abian jarri berri duen ALOKABIDE programa filosofia horren barruan dago. AMAITZEKO, MERKATUA DOITU BEHARRARI BURUZKO KOMENTARIO LABUR BAT Gipuzkoako higiezinen merkatuak dituen desorekak modu egokiagoan ikusteko asmoz, 26. taula eta 8. grafikoa azaltzen ditugu, tamainaren arabera, egun dagoen eskaintzaren ezaugarriekin alderatuta, gipuzkoar gazteen eskaeraren profila agertzen dugula. Bi alderdi horiek konparatuta eta datuak aztertuta, etxebizitza ertain-handiaren eskaintza gehiegizkoa den bitartean, 61etik 75 m²-ra arteko azalera duen etxebizitzaren eskaintza oso txikia dela ikus dezakegu. Azken hau eskaintza guztiaren % 18,1 bakarrik izanik, eskatzaileen proportzioa % 31,3 da. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Labur
esanda, gipuzkoar gazteek etxebizitza lortzeko duten problema ez da
hainbeste eskasiari dagokion problema, nahiz eta batzuetan hori ere
gertatzen den, baizik eta asimetriaren problema dela esatera ausartuko
ginateke; hau da, dagoen eskaintza eta dagoen eskaeraren profila ez
datoz bat edo desorekatuta daude. Datuek agerian uzten dute, argi
eta garbi gainera, esku-hartze publikoaren beharra, zuzentzeko ez
bada, bai, behintzat, doitzeko gai ez den merkatu baten eraginik kaltegarrienei
aurre egiteko. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||