Gazteentzat etorkizuneko estrategiak egiteak aldez aurretik haien lekuan jartzea eskatzen du, haien premiak eta espektatibak zeintzuk diren jakiteko, azken finean haien eskaerak bizitzea egokitu zaien errealitate sozialaren fruitu direla jabetuta. Ikuspuntu horretatik, Gipuzkoako gazteen elkarteetako eta taldeetako ordezkariek gazteek etxebizitza eskuratzeko duten problema konpontzea xede duen edozein politikaren lehen ekintzaren aurretik gazteek duten egoerari eta haien eskaerei
buruzko ezaguera sakona eduki behar dela azpimarratzen dute. Halaber, gehienetan, errealitate hori zein den jakintzat jotzen da eta ahaztu egiten da biztanleria-segmentu horretan batetik bestera alde handiak daudela, besteak beste, adinak, gizarte-mailak eta geografiak, lan-mugikortasunak eta ekonomiaren aldetiko posibilitateek alde horietan eragina dutelarik.

Baina, eskaintzan erabateko garrantzia duten faktore horiek kontuan hartzeaz gain, gazteentzako etorkizuneko estrategiek etxebizitza ondasun sozialtzat indartzera eta lurraren inguruko politikak eta higiezinen merkatuaren zurruntasunaren ondorio negatiboak gutxitzera jo behar dute. Horiek horrela, gazteek etxebizitza lortzeko politika publikoek ondorengo irizpide hauek kontuan hartu beharko dituzte:
 
Integrazioa. Hau da, gaztea bizikidetza edo lan-inguruan integratzearen alde egitea, gizarte-bereizketa handitu besterik egiten ez duten bizitoki isolatuak sortu gabe.

Egokitasuna. Hots, gizarteko segmenturik ahulenei dagokienez, merkatuak etxebizitza lortzeko orduan sortzen dituen ezberdintasunak zuzentzea edo gutxitzea helburu luketen esku-hartze publikoak diseinatzea, ahultasun handia duten aldetik, gazteen problematika modu berezian kontuan hartuta.

Malgutasuna. Jarduketak lurraldera egokitu beharra dago; hots, jarduteko modulu estandar batzuetatik abiatuta jarduketa guztiak ez dira besterik gabe beste kasuetara eramango, problematika berezi bakoitzera egokituta baizik.

Eskaintzaren eta jarduketa-ildoen aniztasuna aurrean dauden egoera anitzei erantzuteko. Besteak beste, beren-beregi adierazitako zein adierazi gabeko eskaerak eta jasotzaileen profil soziokulturalak eta sozio-ekonomikoak kontuan hartuko dira.

Jasotzaileen parte-hartzea. Gazteak inplikatzen saiatu beharra dago, adierazitako premien araberako etxebizitza-politikak diseinatzeko orduan eta horren osteko esleipenean eta salmentan, hain zuzen.

Sostengarritasuna. Ezin da ahaztu etxebizitza-politika oinarririk gabe ezin dela egin. Behar-beharrezkoak dira, lurra ustia daitekeen baliabide ekonomikoa ez ezik, datozen belaunaldiei utzi beharreko ondarea dela ere kontuan hartzen dituzten lurrari buruzko politikak. Ildo horretatik, etxebizitza-alorreko jarduketa batzuek ez dute hori kontuan hartzen, sustapen berri asko sostengarritasun edo oreka-irizpidearen arabera beste erabilera egokiago batzuetarako izan zitezkeen lurretan eraikitzen dituzte eta.		  



Edonola delarik ere, datuen analisiak argi erakusten du etxebizitza eskuratzeko problema ez dela “gazteen problema” zentzu estuan, ahultasun sozialaren problema baizik. Horiek horrela, gazteak, beste kolektibo batzuetakoekin batera, zoritxarrez, problema horren eraginpekoak dira orokorrean, bai termino kuantitatiboetan (ezin dugu ahaztu etxebizitza eskatzaileen %80 35 urtetik beherakoa dela), bai termino kualitatiboetan, enplegu-ezegonkortasunaren
eraginpekoak izanik eta higiezinen merkatuan sartzeko baldintza kaskarragoetan egonik.

Etxebizitzaren problema mugarritzen duten benetako baldintzak kontuan hartuta, politika eraginkor eta ona ez da izango helburu helezinak planteatzen dituena, helburuak oso legitimoak izanda ere, baizik eta margen estu horietan jokatzen asmatzen duena. Alde batetik, lortu nahi diren helburuak erdiesteko egiten diren hirigintza eta etxebizitza-politiken bidez sortzen diren aukerek eta, bestetik, merkatuak eskaintzen dituen sinergietara egokitu izanak mugarritutako
margenen artean mugitzen den politika alegia. Puntu honetan berebiziko garrantzia hartzen dute kudeaketa-tresnen egokitasunak eta eraginkortasunak, batera azaltzen diren hainbat faktore jokoan daude eta; hala nola, erabiltzeko lur ugaritasuna edo urritasuna, jabetzaren estruktura, baita subjektiboak diren alderdiak ere; esate baterako, etxebizitzaren kultura, eta horiek erabat
baldintzatu dezakete helburuak lortzea. Horrela bada, sarri askotan, hobe da itundutako prezioan jabetza eskualdatzea edo eskuratzea, jabetza kentzea baino, nahiz eta azken hori guztiz bidezkoa izan eta modu horretan eragiketa garestiagoa izan. Era berean, errentako etxebizitza sustatzeko egindako ahaleginak ahalegin, ez du funtzionatu modu onean errentako merkatuaren beraren dinamika, jabetzaren aldean erakargarria izan ez delako. Babestutako etxebizitza-politikekin
ere antzeko zerbait gertatu da, eraikuntza-kostuek errealitatean politika horiek baldintzatu dituztelako. Horrek esan nahi du etxebizitza-politika on bat ez dela helburu handiak besterik gabe dituena, merkatuak eskaintzen dituen aukerez baliatuz horiek estrategikoki gauzatzeko gai dena baizik. Hirigintzaren historian hainbat eta hainbat proiektu bikain egon dira, inoiz gauzatu ez direnak, eta hain zuzen ere azaldutako alderdi hori kontuan hartu izan ez dutelako.

Testuinguru horretan kokatu behar dira, hain zuzen ere, gazteentzako etxebizitza-politika bati ekiteko orduan benetan dauden zailtasunak. Zailtasunak margen estuan daude; izan ere, administrazioak zuzen-zuzenean promozioak egiteko gaitasun mugatua du eta berez kontrajarriak diren helburuen arteko orekari eutsi nahian jokatu behar izaten du; hau da: batetik, babestutako etxebizitzaren
sustapena eragile pribatuentzat erakargarri egin dezaten irabazien tasa arrazoizkoa bermatzea eta, aldi berean, talderik ahulenen premia sozialei erantzutea. Azken talde horietan sartuta daude gazteak, oro har, edo nahiago bada gazteen sektore jakin batzuk. Berez kontrajarriak diren interes horien dibergentzia horrek zergatik ez dauden higiezinen merkatuan diren tentsioetatik salbuetsita etxebizitza publikoen promozioak azalduko luke, eta, horiek horrela,
tentsio horiek islatu egiten dira etxebizitzaren bi segmentuetan batera izaten diren eraginetan.

Marko horretan, arestian azaldu bezala, jakinaren gainean gaude gazteentzako etxebizitza-politika batez, orokorrean, ezin daitekeela hitz egin, betalde, adinekoentzako etxebizitza-politika orokor batez ezin hitz egin litekeen moduan; baizik eta merkatuan sartzeko baliabide ekonomiko nahikorik, ez eta aukerarik, ez duten gazteentzako etxebizitza-politika batez hitz egin beharko dugula jakinda, Gipuzkoako kasuan har daitezkeen estrategiak norabide askotakoak izan daitezke eta irudimenaz baliatu beharra eskatzen dute derrigor.

Dena dela, Gipuzkoako kasurako estrategiak zehazten hasi aurretik, ezin dugu ahaztu estrategia horien eraginkortasuna praktikara eramateko egon daitezen benetako aukeren baldintzapean dagoela. Ildo horretatik, gazteentzako etxebizitza-politikak, baldintza txarragoetan dagoen biztanleriaren beste edozein sektorerentzako etxebizitza-politikaren moduan, toki eta autonomia-administrazioek lurraren kontrol onaren baldintzapean dago. Ez da harritzekoa Lurrari buruzko Legeak bereziki azpimarratu izana Lurraren Udal Ondarea erosteko tresna eraginkorren garapena. Beste modu errazago batez esanda, arrazoizko prezioetan ez badago lurrik babestutako etxebizitza-politikak, zuzenean zein bitartekarien bidez, sustatzeko orduan, politika horiek ez dute eraginkortasunik izango. Gure ikuspuntutik, horixe da hasierako baldintza, dauden etxebizitza-
politiken eraginkortasuna erabat hipotekatzen duena.

Hutsetik abiatuta eta eszenatokia hori izango dela jota, ondoren azaltzen ditugun proposamenak beharrezko jardueren izaeraren arabera sailkatu eta hiru taldetan banatuta daude. Zentzu horretan hiru jarduera-mota bereizi ditugu; hona hemen: analisi eta ustiapenarenak, diseinu eta sustapenarenak eta, azkenik, kudeaketarenak.
1. GAZTEEN ETXEBIZITZA ESKAERA ZEIN DEN XEHETASUNEZ JAKITEA, HANDITK TXIKIRA

Argi dago gazteentzako etxebizitzaren problemari konponbidea topatzeak ezagupen xehatua eskatzen duela, gazte guztiak berdinak ez direlako eta problematika ez delako berdina udalerri guztietan. Hori dela eta, toki-mailara jaitsi beharra dago, bertatik bertara gazteen benetako eskaera ikusteko, haien proposamenak eta alternatibak zeintzuk diren jakiteko; eta hori guztia horren
ondoren etxebizitza-politika onak abian jarri ahal izateko.

Izan ere, izan badira ildo horretatiko aurrekariak. Horrela bada, Lurraldea Antolatzeko Jarrai-bideetan jasota dago EAEko udalerri batzuetan adinekoentzako egoitza-aldeak sustatzeko aukera. Proposamen horiek egokiak izan zein ez, aurrekariak izan daitezke gazteentzako alternatiba berriak bilatzen hasteko.

Gure ikuspuntutik, maila globalean egindako eskaeraren estimazioek ez dute problema konpontzen, xehetasun-lana beharrezkoa da eta. Izan ere, batetik, helburu liratekeen eskatzaile-moten berri eduki behar da eta, bestetik, udalerriek dituzten eszenatokiak oso ezberdinak direlako. Ez da egoera bera udalerri bat egoitza-alorreko hazkunde iraunkorren presiopean egotea eta beste bat atzeratze-egoeran edo gutxienez ez aurrera ez atzera egotea.

Zentzu honetan, gazteen etxebizitza-premiaren xehetasunezko estimazio bat egiteko orduan zenbait bide azter daitezke, baina, gure ikuspuntutik Lurraldea Antolatzeko Jarraibideek ezarritako Area Funtzional terminoa abiapuntu egokia izan daiteke gazteen premien benetako azterketa egiteko eta planifikazio koordinatua aurrera eramateko, udalerriz gaindiko kontzeptua izanik, inguru jakin batean bizitzeko nahia eta nolabaiteko mugikortasun espaziala uztartzea ahal-bidetzen duena.

Labur esanda, proposamen honekin lortu nahi duguna ez da inork joan nahi ez duen udalerrietara bideratzea, baina, uste dugu gazteentzat bideratutako egoitza-alorra dinamizatzeko politika ausart bat hirigintza-alorreko berregokipen-elementu garrantzitsua izan daitekeela.
2. GAZTEEN BIZIMODUEKIN BAT DATOZEN BIZITOKI ALTERNATIBOAK SUSTATU BEHARRA

Gazteen eskaerari buruzko analisi kualitatiboak agerian uzten du gero eta indar handiagoz agertzen ari den bizimodu-aniztasuna, honetan eragiten duten iragankortasunak, mugikortasunaketa aldi berean eta horiekin batera agertzen diren balioek, bizitoki alternatiboak bilatzea ekar dezaketela, gazteentzako etxebizitzaren problema konponduko ez badute ere, premia arin dezaketenak.

Ekipamenduetarako kalifikatutako guneetan bizitokiak eraikita, Donostiako udalerrian egiten ari diren esperientzien modukoak planeamenduak irekitzen dituen aukeren adibide argia dira.Esperientzia horiek, gaineratuko genuke, ez direla gazteentzako etxebizitzaren behin betiko konponbidea eta ez dutela konponbidea izateko asmorik, baina sustatzen jarraitu beharko lirateke, hala ere.

Argi dago gazteen ibilbideek, gutxienez aldi jakin batean, duten malgutasuna mota horretako jarduketetarako oinarria dela. Aldi baterako eta errotazioko izaera izanik, bizitoki horiek aldi jakin baterako etxebizitza-premia bete dezakete eta bizitzaren garai baterako zubia izan ahal dira, harik eta, beharrezko egonkortasuna lortuta, higiezinen merkatura sartzea erabaki arte. Horren moduko jarduketak batez ere demografiako tamaina jakin bateko udalerrietarako dira gomendagarriak.
3. ETXEBIZITZA ESKURATZEKO POLITIKA SUSTATZEA, BATEZ ERE BEHERANTZ DOAZEN ALDEETAN

Txostenean esan bezala, belaunaldi bat beste bat ordezkatzen ari da degradazio-sintomak dituzten zenbait tokitan, esate baterako, alde zahar batzuetan, alde horiek gazteentzako aterpea direla etxebizitzak beste lekuetan baino merkeagoak direlako. Beste alde batzuetara logika hori hedatuta, birgaitzen eta berregokitzen ari diren aldeetan erostea eta erroldatzea sustatzeko aukera gauzatu liteke, aldeko tratamendua emanez, diru-laguntzen bidez, zein 35 urtetik beherakoentzako zerga-arintzea bultzatuz. Izan badira aurrekari batzuk, atzeratze demografikoaren zantzuak dituzten aldeak berregokitzeko politikak bultzatzeko baliagarriak izan daitezkeenak.

Alde horientzat onuragarria izan daiteke belaunaldi gazteagoetakoak horietara bizitzera joatea, are gehiago prozesu hori indartu dezaten ekipamendu-politika osagarriekin batera sustatzen badira etxebizitza eskuratzeko aipatutako politikak. Euskal Herritik kanpoko hainbat hiritan izandako eta kultur ekipamenduak deszentralizatzera eta alde zaharretan ipintzera edota erabiltzen ez ziren alde horretako ekipamenduak gazteen jardueretarako egokitzera zuzendutako esperientzien arrakasta adibide ona izan daiteke horretarako guztirako.
4. HUTSIK DAGOEN ETXEBIZITZA, ERABILTZEKO BALIABIDEA

Txostenean zehar hutsik dagoen etxebizitzak duen garrantzia azpimarratu dugu egun dauden etxebizitza-politikei margen bat ematen dien baliabide gisa, eta zenbait arrazoi dela eta, besteak beste, haren kudeaketaren konplexutasuna dela eta, azken urteetan jarduteko behar besteko garrantzia edo ez zaio eman. Are gehiago, zehatz-mehatz zenbatzeko ahaleginak ere, nolabaiteko zalaparta eragin duela esango genuke.

Dena dela, muga horien jakinaren gainean egonik, Euskal Herriko egoerak eta Gipuzkoakoak, bereziki, agerian uzten du problema horri ekiteko beharra. Lurra urria, sendotze urbanistikoaren maila handia eta, batez ere, lurraren arrazoizko planteamendu batean oinarritutako etxebizitza-politika sostengarriei edo orekatsuei ekiteko dagoen presa ezaugarri dituen testu inguru batean, bide hori aztertu beharra dago, hutsik dagoen etxebizitzak duen gaitasuna zein den zehatz-mehatz jakiteko, zentsuaren arabera hutsik dauden eta benetan hutsik dauden etxebizitzen kopuruen artean dagoen bat ez etortze horretatik sortutako eztabaidak ekiditeko.

Beste erabilera batzuetarako izan behar duten espazioak hipotekatzeraino hel litekeen etxebi-zitza berria intentsiboki eraikitzeko politika bat ezin da inola ere aurrera eraman. Hori, gainera, are larriagoa da atzeratze demografikoa gertatzen ari den oraingoa bezalako testuinguru batean eta okupatuta ez dauden etxebizitzen tasa, gutxi gorabehera, %12koa izanik.

Argi dago hutsik dauden etxebizitzak aipatzeak gaitzespena sorrarazten duela, “jabetza priba-tuaren abolizioa” berekin ekarriko balu bezala. Planteamendu hori errealitatetik urrun dago. Baina, hirigintzak lurra baliabide kolektibotzat jotzen duten zenbait tresna juridiko erabiltzeko moduan eskuratu ditu eta gaur egun gutariko inork ez luke onartuko orain ehun urte indarrean zegoen lurraren kontzeptua. Modu berean, jokatu beharko litzateke etxebizitzaren kasuan ere.

Horiek horrela, bultzagarriak edo pizgarriak, batetik, edo, bestetik, nolabaiteko zigorrak jartzea, horretan datza kontua eta hori, jakina, ikuspuntuaren arabera eta zenbait neurri-mota abian jarrita: erosleentzako edo errentatzaileak izan daitezkeenentzako diru-laguntzak edo bestelako laguntzak eta, bestetik, zigor fiskala, arrazoiak asko direla, justifikaziorik gabe, etxebizitzak hutsik
dituztenentzat. Egoeren aniztasunak eta konplexutasunak legeak egiteko orduan nolabaiteko irudimena eskatuko dute. Garrantzitsuena hutsik dauden etxebizitzen bolumen handi bat merkatura ateratzea da eta, horrela, oso espekulatiboa den merkatuan etengabeko prezioen garestitzearen aurrean txokeko politika egin ahal izatea. Ezin onar daitekeena etxebizitza-premiak asetzea datozen belaunaldientzat hipoteka bat izatea da, hazkunde kontrolatu gabeetan oinarritutako politika “zentzugabeak” direla medio.

Arestian esandakotik abiatuta, argi dagoenez, ondorio hau atera daiteke: hutsik dauden etxebizitzak merkatura ateratzea ez dela gazteentzako politikatzat hartu behar. Baina, zalantzarik gabe, gazteek etxebizitza lortzea ahalbide dezan mekanismoa izan daiteke, are gehiago gazteen aldeegiten bada diru-laguntzak emateko politika osagarrien bidez.
5. DIRUZ LAGUNDUTAKO ERRENTAK, ETXEBIZITZA ESKURATZEKO PROBLEMA MALGUTZEKO MODUA

Behin eta berriz esan dugu higiezinen merkatua oso zurruna dela eta ia erabat dagoela jabetzaren kulturan zentratuta; gainera, alderdi hori indartu dute azken urteetan eszenatokiko finantza-tresnek. Halaber, errentako etxebizitzen merkatua oso mugatua dela ere argi geratu da, interes-tipo gero eta merkeago batzuen abantailekin ezin duelako lehiatu, horrek etxebizitza-eskatzaileakerostera eramaten baititu. Izan ere, hor dago higiezina azken finean ondare bihurtzeko abantaila eta, gainera, testuinguru honetan, familiaren ekonomiaren ikuspuntutik, ez dago
alde handirik kuota errenta ordaintzeko izatearen eta hipoteka-mailegua hilero ordaintzeko izatearen artean.

Bai alokatzeko izango diren etxebizitzak erosteko, bai alokairu babesturako dauden tresnak eta diru-laguntzen aniztasuna gorabehera, mota horietako etxebizitzen eskaintza nahiko kolokan dago eta ezegonkorra da, egun egiten ari diren promozioetan ikus daitekeenez.

Dena dela, uste dugu ezin dela etxebizitzaren segmentu honen gaitasuna gaitzetsi. Beste herrialde askotan ikusi dugunez, alokatzeko etxebizitzen kopurua handitzeko margen handia dago, problema nola eta zein baldintzatan da.

Gazteen perspektibatik, bi norabidetan jokatu behar dela uste dugu: etxebizitza berriaren alorrean, erosteko aukera duen errentako etxebizitza sustatuz, eta, erabilitako etxebizitzaren alorrean, diruz lagundutako errentako etxebizitza sustatuz. Azken honi dagokionez, politikak ez luke errentatzaileak merkatuarekiko arrazoizko irabaziak lortzeko espektatiben kontra egin beharko eta, bestetik, errentariak edo maizterrak etxebizitza errentan hartzera bultzatu beharko lituzke, gutxienez, bere bizitzaren aldi baterako. Donostiako Udalak, Etxebizitzaren Udal Patronatuaren bidez, abian jarritako ALOKABIDE programa adibide ona izan daiteke politika-mota horietarako.

Argi dago, beste alde batetik, diruz lagundutako errenten politika bat nahiko mugatuta dagoela, eragiketaren kostua dela eta. Horren ondorioz, ez da gazteen etxebizitzaren problema konponduko duen sendagaia, baina, jabe askorentzat pizgarria izan liteke, beharrezko bermeekin etxebizitza errentan emateko prest egongo lirateke eta.
6. ETXEBIZITZA SOZIALEN ETA BABESTUTAKOEN PROMOZIOETAN 35 URTETIK BEHERAKOENTZAKO ERRESERBA MODULOAK SUSTATZEA

Neurri puntuala da, Administrazioak diskriminazio positiboaren politika orokorraren barruan aukeran dituenetatik beste posibilitate bat da, arestian aipatutakoekin batera gazteentzako etxebizitza-eskaintza handitzeko aldeko markoa sortzeko baliagarria izan daitekeena.

Gipuzkoako promozioetan dagoeneko ikusi ahal izan da oso gutxitan baliatu direla aukera honetaz. Edonola delarik ere, ahulentzat jotako kolektiboen alde egiteko dauden neurrien sorta barruan dagoen diskriminazio positiboaren beste neurri bat besterik ez da gure ustez, eta ez da hainbeste adinaren, sexuaren edo beste ezaugarri baten arabera diskriminaziorik gabe erabili beharreko tresna. Orain bada, izan bada lotura handia gaztea izatearen, enplegu-ezegonkortasunaren eta etxebizitza lortzeko problematikaren artean. Eskema orokor horren barruan ulertu
beharko genuke horren moduko neurria.

Edonola delarik ere, eraikitzen ari diren promozioetan 35 urtetik beherakoentzako erreserba-moduluen garrantzia kontuan hartzeko orduan dauden ezberdintasunak toki-administrazioetan dauden sentiberatasun ezberdinen adierazlea dira.
7. HIPOTEKA MAILEGUAK LORTZEKO MEKANISMOAK BERRIKUSTEA


Hipoteka-maileguak malguagoak eta merkeagoak izan arren, horietako bat lortzea lan-merkatuak baldintzaturik dago, laneko egonkortasuna ezinbesteko baldintza baita hipoteka-mailegua lortzeko. Gazte askok ezin dute jo finantza-erakundeetara, kreditu-etxe pribatuek eskatzen duten moduko “zerbitzuen orria” ezin dutelako aurkeztu, kreditua ematea babestu dezan lan finkoko kontratua ez daukatelako. Normalean, egindako elkarrizketa batzuetan erakunde pri-batuetako
arduradunek eurek agertzen dutenez “kontratu finkorik ez izatea gazteek gainditzeko faktoreetatik zailena izaten da eta, batzuetan eragiketak abala ditzaten senideak egon arren, ez dira erakundeen gustuko eragiketak, gazte horien gurasoak edo senideak etxearen bezeroak izaten direlako eta horien aurka egitea ekar dezaketen eragiketak direlako; gainera, finantza-erakundeetako arduradunei ezinegon handia sortzen dieten egoerak ekartzen dituzte eragiketa horiek”.

Irteerarik ez duen egoera honi aterabidea topatzeko modua hipoteka-kredituak emateko eskatzen dituzten bermeak ahal den neurrian berrikustea dela uste dugu. Bi norabidetan joka daitekeela uste dugu, beste berme berri osagarri batzuk ere kontuan hartuz gero. Ildo horretatik, kontratu finkoa eskatu beharrean gaztearen lan-ibilbidea kontuan hartzea proposatzen dugu, lan-ibilbidetzat epe jakin batean enplegatuta egoteko gaitasuna hartuta, eta bere eskaerarentzako nahiko bermetzat jotzea proposatzen dugu. Halaber, erakunde publikoek ordezko bermegilearena egin beharko lukete eta horrekin guztiarekin batera erakunde publiko batean eskatzaileei kredituak zuzenean eman diezazkien kreditu-lerro bat zabaltzea proposatzen dugu.

Jakin badakigu horien aurrekariak izan badirela, eta aurrezki-erakunderen bat ari da, dagoeneko, posibilitate hori aztertzen. Halaber, hipoteka-kreditua pertsona batek bere bizitzan egiten duen gasturik handiena eta, ekonomiaren ikuspuntutik, negozio eta fideltasun osagarrien iturria den aldetik, oso erakargarria izango litzatekeela uste dugu.
8. ETXEBIZITZA BERRIAREN TAMAINA GUTXITUZ, ESKAINTZA MALGUTZEA

Merkatu librearen etxebizitza berriari dagokionez, etxebizitzen tamaina txikitzeaz asko hitz egin da, familiak edo txikiagoak izanik errealitate horretara egokitzeko ez ezik, etxebizitzaren beraren azken prezioa merkatzeko ere; eta batez ere horretarako merkeagoa izateko, lurraren prezioak berebiziko eragina baitu etxebizitzaren prezioan.

Emandako datuek eskaintzaren eta eskaeraren arteko desoreka argia erakusten dute; izan ere, 90 m²-ko edo azalera handiagoko etxebizitza gehiegi daude eta 60 eta 75 m²-ren arteko etxebizitzak, ordea, gutxiegi dira. Merkatuak dituen prezio garesti-garestiak kontuan hartuta, etxebizitza librearen segmentuan jokatzeko dagoen margen bakarra tamaina, nola edo hala, txikitzea da. Hala ere, horren eragina nahiko eskasa da, merkatu librean tamaina horretako etxebizitza baten batez besteko prezioa 30 milioi pezetakoa da eta. Zenbateko horrek, bestalde, biztanleriaren hiru laurdenak kanpoan uzten ditu.

Bukatzeko, proposatutako neurriak ez direla har daitezkeen bakarrak eta etxebi-zitzaren, eta orokorrean etxebizitzaren, problema erabat konponduko duen sendagaia ez direla azpimarratu nahi dugu. Aurreko neurri guztiek, azkena izan ezik, etxebizitzen zuzeneko zein zeharkako sustapenean esku-hartze publikoa indartzea dute oinarri. Hori argi dago eta jakintzat jo dugu etxebizitzaren problemak ez duela konponbiderik administrazioak, toki- administrazioak zein EAEkoak, modu ausartean lagundu ezik. Donostiako Etxebizitzaren Udal Patronatuaren eta Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Sailaren menpean dagoen Etxebideren arteko koordinazioa bezalakoak behar-beharrezkoak dira etxebizitza-politika integratua lortzeko eta horrela bereizirik jokatzeak dakartzan disfuntzioak ekidingo dira. Disfuntzio horiek, bestalde, elkarrizketatu batzuek adierazi dutenaren arabera, onuradunak izan daitezkeenen artean zalantzak sortzen dituzte.

Azken batean, etxebizitzaren problema ez da gazteei bakarrik dagokien problema, gizarte-talderik ahulenei dagokiena baizik eta azken talde horretan gazteek pisu handia dute. Ezin dugu ahaztu arrazoizko politika etorkizuneko zalantzei, horizonte zabal bat diseinatzea ahalbide dezaten jarraibideak ezarriz, aurre egiten saiatzen den politika dela, horizonte ireki horretan datozen belaunaldiak euren patuaren egileak izan daitezen. Hori bizitzaren arlo guztietan garrantzitsua izanda, are garrantzitsuagoa da gure gaia bezalakoetan, egindako okerrek belaunaldi askotan
ezin atzera jozkoak izaten dira eta. Etxebizitzaren politika, beharbada, leku batean bizitzea gizakien harremanen eta barneko esperientzien goraldiko gauzatzetzat jotzen zuen kontzeptu zahar hartan oinarritu beharko litzateke, eta ez ulertu hainbeste prestigio edo estatus-adierazle moduan; izan ere, oso zaila zaigu azken kontzepzio horretatik alde egitea, baina hori beste kontu bat da beste azterlan batean landu beharko litzatekeena.




Deustuko Unibertsitatean
2002ko otsailean